Waar gaat het zondag over?

Cyclus “Sterke leiders gezocht, over het Bijbelboek Richteren/Rechters“ - 10 februari t/m 3 maart 2019

Inleiding



Het Bijbelboek Rechters oftewel Richteren is een van de meer verwarrende boeken uit de bijbel.
Dat begint al met de naamgeving: Op een na, zijn de hoofdrolspelers geen rechters zoals wij die kennen, maar mensen die als leider opstaan in tijden van chaos en verwarring onder het volk Israël. Er zijn conflicten met de omringende volken, er is spanning binnen de samenleving over welke kant het op moet gaan. Er worden afgoden vereerd, andere wegen ingeslagen dan die als goed beschouwd worden. Geweld wordt niet geschuwd. Toch is een van de vragen die ten grondslag ligt aan dit alles een hele actuele vraag: Hoe geef je goed leiding? Wat gebeurt er als er geen samenhang meer te vinden is in de maatschappij, wie staat er dan op, en op basis van welke grond doen ze dat? Daarbij valt ook te denken aan verhalen over Jezus en zijn manier van leiding geven. Bijvoorbeeld het verhaal van de verzoeking in de woestijn en de verleidingen van macht en bezit (Mat 4,1-11) Het verhaal van de rijke jongeling die teveel hecht aan bezit (Mat 19,16-30) of Jezus die in woede de tempel reinigt (Joh 2, 13-25)
In het Bijbelboek Richteren wordt er steeds (subtiel) terugverwezen naar het Bijbelboek Deuteronium als grondslag voor wat goed leven is. Gerichtheid op de ander omwille van de ander en op de samenleving in zijn geheel. Dat kan alleen als je verbonden bent met de Bron van alle leven, God zelf.
In het boek Rechters gaat het van kwaad tot erger, er is sprake van een negatieve spiraal waardoor elke nieuwe leider het land meer in chaos stort en dat zorgt voor kwaad en geweld.
Er wordt niet gehandeld vanuit verbondenheid, maar vanuit angst en woede, macht en ego.
De verhalen klinken aan het einde als een bizarre voorstelling en scheppen voor ons een waarschijnlijk moeilijk beeld van God en zijn volk. In deze serie treden vier verschillende personen voor het voetlicht.
Het zijn verhalen waar we mee kunnen worstelen en om tegen het licht te houden welke kern van geloven er voor ons in op licht. Wat zegt dat ons ook over de leiders van onze tijd? Hoe geven wij zelf leiding aan ons leven? Hoe verbinden wij ons al dan niet met het bonum commune, het gemeenschappelijke belang in onze samenleving, in de wereld?



zondag 10 febr Debora (ri 4,1-23)
zondag 17 febr Gideon ( ri6,7-32)
zondag 24 febr  Jefta  ( ri 11,1-11, evt voorafgegaan door ri 10,1-16)
zondag 3 maart Simson (ri 16,4-22)

Zondag 10 februari

Voorganger Thea Peereboom
Thema: Deborah
Bijbeltekst: Ri 4,1-23 



Debora is de enige die in de samenleving de rol van rechter vervult zoals wij die kennen. Ze houdt haar zittingen onder de Deborapalm, waar mensen haar hun rechtsgeschillen voorleggen. Debora geeft Barak de opdracht op met tienduizend man ten strijde te trekken. Even verderop blijkt ze uit naam van de Eeuwige te spreken. Zelf gaat ze ook mee op veldtocht. Via een list wordt Sisera, de vijand vermoord en schenkt de Eeuwige de overwinning aan Israël. In Richteren 5 heft Debora daarom een lied aan om de Heer te loven. Welke vorm van leiderschap laat Debora ons hier zien? Hoe waarderen wij de manier waarop ze mee ten strijde trekt met Barak en hoe Sisera aan zijn einde komt?

Zondag 17 februari mmv. het Janskoor

Voorganger Jasja Nottelman mmv Janskoor
Thema: Gideon
Bijbeltekst: Ri 6,7-32

Een van de meer beroemde figuren uit het boek Richteren is Gideon. Wij lezen zijn roepingsverhaal, waarin wordt teruggegrepen op hoe God ooit het volk gered heeft uit slavernij en weggevoerd heeft uit Egypte. Ook al woont Israël nu weer op vreemde grond, dat van de Amorieten, zij mogen niet vergeten dat de Eeuwige hun God is. Gideon krijgt de opdracht moed te tonen en Israël te bevrijden, Gideon sputtert tegen dat hij daar niet geschikt voor is, door middel van een engel die bewijst dat hij een van God gezondene is. Gideon wordt leider tegen wil en dank, een bekend verschijnsel in de Bijbel. Herkennen wij deze aarzelingen en overwegingen? Hoe gaan wij om als er een groot beroep op ons gedaan wordt? Verschijnen er engelen in onze tijd, waaraan zijn die te herkennen?

Zondag 24 februari

Voorganger: Johanneke Bosman
Thema: Jefta
Bijbeltekst: Ri 11,1-11

Een heel ander roepingsverhaal is dat van Jefta. Hij wordt verstoten door zijn halfbroers, omdat hij verwerkt was bij een hoer. Hij gaat wonen in Tob. Op het moment dat er oorlog uitbreekt tussen de Ammonieten en Israël staan diezelfde halfbroers op de stoep om hem te vragen om terug te komen en aanvoerder te worden in de strijd tegen de Ammonieten. Het is Jefta zelf die de naam van God erbij haalt, als argument om gehoor te geven aan hun vraag. Welke betekenis heeft het zich verbinden met de naam van God voor God? Wat brengt dat teweeg in de familieverhoudingen met zijn broers? Waarom kiezen zij Jefta uit als leider in hun midden?

Zondag 3 maart

Voorganger: Marian Geurtsen
Thema: Simson
Bijbeltekst: Ri 16,4-22

Als laatste in deze serie over Rechters lezen we het verhaal van Simson, misschien wel het meest bekende verhaal van het boek. Simson heeft een verhouding met Delila, hij houdt van haar ondanks de beloften die hij als Nazireeër heeft gedaan en de onmogelijkheid op praktische en politieke gronden. Zij verraadt hem en levert hem uit aan de vijand, de Filistijnen, door hem van zijn kracht te beroven. Het laat zich lezen als een verhaal van liefde en bedrog. Wat is de achtergrond hiervan? Wat zegt het ons over het verbond van God met mensen, hoe verhoudt Simson zich daartoe? Welke rol speelt Delila hierin?

Cyclus Broosheid - 6 maart t/m 21 april 2019 Veertigdagentijd

Inleiding

Veertig jaar zwierf het volk Israël door de woestijn, veertig dagen leefde Jezus in die eindeloze woestenij.
In de tijd voor Pasen zijn wij als het ware veertig dagen onderweg. Op Aswoensdag klinken de woorden uit het scheppingsverhaal: ‘Van stof ben je, tot stof zul je wederkeren’. Dat is wat wij mensen zijn. Gemaakt uit het stof van de aarde, broos en sterk, aards en breekbaar. We worden in deze veertigdagentijd uitgedaagd om naar binnen te keren, om stil te durven staan bij dat broze leven in al zijn facetten, in het voetspoor van Jezus die de weg door lijden en sterven heen ging. Om in onze broosheid te zoeken naar de verbinding met de wereld om ons heen, naar liefde zonder grenzen, om ons toe te vertrouwen aan de ontferming van God. Tomas Halik schrijft daarover in zijn boek ‘raak de wonden aan. Over niet zien en toch geloven’:

De opstanding is dus geen ‘happy end’, maar een uitnodiging en een bevel […] we moeten niet bang zijn om in de liefde te wonen, ook wanneer ze naar de maatstaven van de wereld verliest. We moeten de moed hebben om ons tegen de wijsheid van deze wereld in te richten op de dwaasheid van het kruis. Misschien wilde Jezus Tomas, wiens geloof hij door het aanraken van de wonden liet herleven, wel precies dat vertellen: Daar, waar je het menselijk leed aanraakt, daar zie je dat Ik leef, dat ‘ik het ben’.

Naast de vieringen zal er ook een aantal activiteiten plaatsvinden rond het thema broosheid.

Woensdag 6 maart Aswoensdag

Thema: Stof van de aarde zijn
Voorganger: Elise Rommens-Woertman
Bijbeltekst: Genesis 2: 1 – 7

Aan het begin van de veertigdagentijd worden we uitgenodigd om stil te staan. Om tijd en ruimte te zoeken in onze agenda, in ons hoofd en in ons hart om naar binnen te keren. We ontvangen het askruisje, met de woorden ‘van stof ben je, tot stof zul je terugkeren’. We worden stilgezet bij hoe broos we als levende wezens zijn, hoe aards en vergankelijk alles is.  Wat roepen deze woorden bij ons op? Hoe leven we ons leven in het besef dat we broos en vergankelijk zijn? Wat blijkt dan van waarde te zijn?

Zondag 10 maart

Thema: Tot inkeer komen
Voorganger: Johanneke Bosman
Bijbeltekst: Lukas 19: 1 – 9

Op de eerste zondag van de veertigdagentijd lezen we het verhaal van Zacheus, de rijke hoofdtollenaar die klein van stuk is. Het is te lezen als een zoektocht naar wat werkelijk van waarde is. Is dat de status van  hoofdtollenaar en bezit of is dat weten dat je rechtvaardig handelt? Het laat zich ook lezen als een hunkering naar contact, naar verbondenheid, naar het deel uitmaken van een grote, zinvol verband. Jezus ziet Zacheus, en dat zet alles in beweging. Broos leven heeft te maken met de vraag waar je je hart op richt, hoe we ons verbinden met elkaar, met de wereld om ons heen. Wat is werkelijk van waarde? Durf je dat vorm te geven in je leven?

Zondag 17 maart mmv. Janskoor

Thema: Ontvangen
Voorganger: Thea Peereboom
Bijbeltekst: Matteus 26: 1 – 13

Een wonderlijk verhaal, op allerlei manieren. Jezus kondigt aan dat hij over twee dagen overgeleverd zal worden om gekruisigd te worden. Maar eerst is hij te gast in het huis van Simon in Bethanië. Daar zalft een naamloze vrouw Jezus’ lichaam met kostbare olie, zodat tot op vandaag verteld wordt wat zij heeft gedaan. Wonderlijk is ook de opmerking dat de armen altijd in hun midden zullen zijn, uit de mond van Jezus die in woord en daad opkwam voor de armen en liet zien hoe goed leven voor allen mogelijk is.
Jezus laat zich ontvangen door Simon, durft het aan om gast te zijn, laat zich balsemen door de naamloze vrouw.  Een broos evenwicht tussen geven en ontvangen, door zien en gezien worden, door je te laten aanraken en je geraakt te weten. Hoe ontvangen wij anderen, thuis en als samenleving? Durven we het aan om ons te laten ontvangen, om ons daarin ook kwetsbaar op te stellen, ons te laten raken?

Zondag 24 maart

Thema: Uithouden
Voorganger: Jasja Nottelman
Lezing: Matteus 26: 36 – 46

Nadat Jezus voor het laatst gegeten heeft met zijn vrienden, gaat hij naar een plek die Getsemane heet om te bidden. In het vacuüm tussen het vieren van de verbondenheid aan tafel en de overlevering en de lijdensweg die daarop volgen zal, kan Jezus niets anders dan bidden. In zijn verlatenheid en angst om wat komen gaat zoekt hij wanhopig het contact met de Eeuwige. Hij is alleen. Zijn vrienden zijn hem tot hier gevolgd, maar kunnen niet verder mee gaan, ze zijn in slaap gevallen. Soms zijn er momenten in het leven waarin we niets anders kunnen doen dan het proberen uit te houden. Wanneer de nacht ons overvalt, is alles donker en lijkt er geen licht meer te zijn. Er is zoveel in onze wereld en in onszelf wat niet makkelijk op te lossen of te veranderen is, waarin we ons kwetsbaar en machteloos voelen. Wat doen we dan? Hoe houden we het dan uit met onszelf en met de wereld waarin we leven? Welke grond draagt ons door de nacht?

Zondag 31 maart m.m.v. het Janskoor

Thema: Verraden
Voorganger: Johanneke Bosman
Lezing: Lukas 22: 47 – 62

Tweemaal wordt Jezus verraden, tweemaal door een leerling die hem heel nabij is geweest. Eerst levert Judas hem met een kus uit aan een horde mensen. Vervolgens wordt Jezus weggevoerd naar het huis van de hogepriesters. Petrus volgt hem op afstand. Tot driemaal toe wordt hij herkend als een volgeling van Jezus. Tot driemaal toe ontkent Petrus dat hij iets met Jezus van doen heeft gehad. Twee verschillende vormen van verraad: Judas handelt actief, Petrus passief door ontkenning. Twee mensen die dicht bij Jezus stonden, met hem rondtrokken, op weg waren en hun leven deelden, verraden hem. Petrus en Judas nemen allebei afstand van Jezus, op hun eigen manier en met hun eigen redenen. Wat brengt hen ertoe om Jezus te verraden, om de verbinding die er was te verbreken? Wat herkennen wij hierin?

Zondag 7 april

Thema: Ontmoeten
Voorganger: Trees van Montfoort
Lezing: Lukas 23: 26 – 32

Jezus gaat zijn dood tegemoet, met het kruis op zijn rug. Bespot en uitgehoond wordt hij weggeleid. Ook op zijn laatste gang door het leven ontmoet hij mensen. Eerst wordt Simon van Cyrene verplicht om Jezus te helpen zijn kruis te dragen. Tegen wil en dank wordt hij een medespeler in het drama rond Jezus. Vervolgens ziet Jezus enkele wenende vrouwen in de mensenmenigte en spreekt hen aan: Huil niet om mij, maar om jezelf en jullie kinderen. Simon wordt gedwongen om Jezus te zien, Jezus op zijn beurt ziet in die anonieme menigte de vrouwen staan. In beide situaties ontstaat er verbinding, stemmen zij voor heel even zich op elkaar af.

Zondag 14 april m.m.v. het Janskoor - Palmzondag

Thema: Jubelen en ten onder gaan
Voorganger: Elise Rommens-Woertman
Lezing: Lukas 19: 29 – 44

Op Palmzondag vieren we de intocht in Jeruzalem, een dubbel feest. Enerzijds wordt Jezus als een koning binnen gehaald, door een mensenmenigte ontvangen om alles wat ze van hem gehoord en gezien hebben. De vreugde klinkt in alles door, met luide stem prijzen ze God. Zelfs als zij zouden zwijgen, zouden de stenen doorgaan met jubelen. Anderzijds is het ook de opmaat van de Goede week, het verraad en verdriet van de kruisdood staan als het ware al om de hoek te wachten. Jezus zelf huilt als hij de stad Jeruzalem ziet opdoemen, om alles wat komen gaat aan ondergang en pijn.

Donderdag 18 april m.m.v. het Janskoor - Witte donderdag

Thema: Verbonden zijn
Voorganger: Jasja Nottelman
Lezing: Lukas 22: 7 – 27

Jezus breekt het brood en deelt de beker wijn rond. Voordat zijn tocht naar het kruis zal beginnen, wil hij in alle verbondenheid samen zijn met zijn vrienden, ook met degene die hem zal verraden. Die dubbelheid van samen zijn en toch alleen, van delen met elkaar wat er is en tegelijkertijd elkaar niet begrijpen maakt er onderdeel van uit. Als mensen zoeken we elkaars nabijheid op, verlangen we naar verbondenheid en tegelijk is dat vaak zo moeilijk echt tot stand te brengen. Jezus schenkt ons in het delen van het brood en wijn aan elkaar, we zijn onlosmakelijk aan elkaar gegeven als gemeenschap, hoe kwetsbaar dat ook gestalte krijgt. Met wie of wat voelen wij ons verbonden? Hoe geven we dat vorm?

Vrijdag 19 april m.m.v. het Janskoor - Goede Vrijdag

Thema: Sterven
Voorganger: Jasja Nottelman
Lezing: Lukas 23: 26 – 56

De weg van Jezus leidt tot de dood aan een kruis. Zijn leven lang heeft hij anderen geïnspireerd en bezield, bemoedigd en aangespoord, getroost en laten zien wat goed en waarachtig leven is, in verbondenheid met de Eeuwige.  Zoveel goedheid werd hem teveel. Nu gaat hij in overgave de weg die elke mens moet gaan: de geest geven, tot stof weerkeren, terug in de aarde. Onze broosheid wordt zichtbaar in een mens aan het kruis.

Zaterdag 20 april m.m.v. het Janskoor - Paasnachtviering

Thema: Het licht doorlaten
Voorganger: Elise Rommens-Woertman
Lezing: Genesis 1 en Lukas 24: 1 – 13

In de paasnachtviering ontvangen wij het Licht, dat wij vervolgens zelf ook mogen doorgeven en laten schijnen zoals de mannen die stralend de vrouwen ontvingen bij het graf en hen zo de weg naar het nieuwe leven wezen. Vol verwondering staat Petrus bij het lege graf, met de linnen doeken als stille getuigen. Hoe worden wij mensen die het Licht kunnen doorgeven aan de wereld om ons heen?

Zondag 21 april m.m.v. het Janskoor - Paasmorgen

Thema: Verrijzen
Voorganger: Johanneke Bosman
Lezing: Johannes 20: 11 – 18

Maria ontmoet Jezus als de Verrezene bij het lege graf. Anders dan voorheen is Jezus aanwezig.  Zij zijn met elkaar verbonden en tegelijk klinkt ook de uitspraak van Jezus dat Maria hem niet mag vasthouden, omdat hij naar zijn vader gaat. Maria vertelt dit alles aan de andere leerlingen, tot op de dag van vandaag. Zij zoekt naar woorden om dat wat eigenlijk onzegbaar is te kunnen delen. Wat zegt het lege graf ons? Welke mensen of dingen moeten wij loslaten om verbonden te kunnen blijven?