Waar gaat het zondag over?

Cyclus 'Vrede' - 9 september t/m 30 september 2018
Inleiding

In de maand september waarin vanouds de vredesweek wordt gehouden, staat in de vieringen van de Janskerk het begrip ‘vrede’ centraal. Vrede is waar we elke zondag voor bidden, voor al die gebieden op onze wereld waar mensen elkaar naar het leven staan, waar geweld en oorlog het laatste woord lijken te hebben. Vrede met onszelf, met onze naaste. De Zuid-Soedanese bisschop Paride Taban heeft in mei een van de Four Freedoms awards van de Roosevelt Foundation in ontvangst mogen nemen. Hij gebruikt 28 woorden om te omschrijven wat er volgens hem nodig is voor vrede in zijn land:

Liefde, plezier, vrede, geduld. Medeleven, sympathie, vriendelijkheid, waarheid, nederigheid, armoede, vergeving, genade, vriendschap,vertrouwen, eenheid, beleefdheid, zuiverheid, zelfbeheersing, trouw, hoop, ik hou van je, ik mis je, dank je, ik vergeef, we vergeten, samen, ik ben fout, het spijt me. 

Ook het Bijbelse woord voor vrede ‘shalom’ is veelzijdig en niet makkelijk te definiëren. Vrede heeft altijd te maken met de band tussen jezelf en de ander, tussen het volk Israël en de andere volken. Vrede is meer dan geen oorlog, meer dan het staken van de strijd tussen de natiën. Vrede heeft de Eeuwige als bron en richting. De britse opperrabijn Jonathan Sacks schrijft daarover het volgende in zijn boek ‘een gebroken wereld heel maken’:

“Het is fascinerend dat het jodendom niet één model van vrede heeft ontworpen maar twee, een programma voor vrede in een onverloste wereld. […] De wijzen die ‘de wegen van vrede’ formuleerden hebben begrepen dat zij geen profeten waren. Zij waren erfgenamen van de profeten, voortzetters van hun traditie, maar zij geloofden niet dat zij in het laatst der dagen leefden. Zij wisten dat vrede in deze nog-niet-helemaal-verloste wereld betekent leven met verschil-met hen die een ander geloof en andere teksten hebben. Dat is het fundamentele onderscheid tussen de profetische vrede van religieuze eenheid en de rabbijnse vrede van religieuze diversiteit, met alle compromissen, terughoudendheid en wederzijds respect waar die co-existentie om vraagt. De profeten formuleerden een utopische vrede, de wijzen een niet-utopisch programma voor vrede in het hier en nu. Dat is het fundamentele en originele van het idee van ‘de wegen van vrede’.”

Zondag 9 september - afscheid Harry Pals m.m.v. Janskoor

Voorganger Harry Pals

Micha 4,1-5 en Mattheus 5: 38-48
Thema: van zwaard tot ploegijzer

De twee teksten die we lezen op de eerste zondag van de cyclus over ‘vrede’, zijn ieder op hun eigen manier radicale teksten. Micha beschrijft de ‘dag die komen zal’, waarin er vrede zal zijn.  De Eeuwige zal wonen onder de mensen, recht zal klinken, zwaarden zullen omgesmeed worden tot ploegijzer. Geen werktuigen meer die tot de dood leiden, maar werktuigen van groei en bloei. Een visioen van recht en vrede, waarin het verlangen naar heelheid, doorklinkt. Is dat niet te mooi om waar te kunnen zijn? In de evangelielezing worden we zelfs opgeroepen volmaakt te zijn. Mattheus houdt ons een spiegel voor van ons eigen handelen naar menselijke maat en laat ons een glimp zien hoe de wereld eruitziet als we leven vanuit de Goddelijke maat. Niet afgemeten, maar vanuit liefde zonder angst. De beelden zijn verre van zoetsappig of makkelijk te verteren. Hoe doe je dat? Hoe weten we wat het goede is om te doen?  Durven we te vertrouwen dat Gods Naam ons de weg zal wijzen?

Zondag 16 september

Voorganger Joop Smit osa

1 Kon 4.20-5.5
Thema: Salomo, vredeskoning

In een serie over vrede mag een lezing over Salomo niet ontbreken, vredeskoning bij uitstek in het boek Koningen. Zijn naam is al een verwijzing naar de vrede (shalom). In zijn doen en laten is hij het prototype van een wijs, gebalanceerd man, met het hart op de goede plaats. Dat wordt zichtbaar in een stabiel land vol groei en bloei, welvaart. De inwoners konden bij wijze van spreken onbezorgd onder hun wijnrank en vijgenboom zitten. Welk voorbeeld is hij voor ons, vandaag? Wat maakt hem tot die wijze man, en waar bestaat het goede leven uit?

Zondag 23 september m.m.v. Janskoor

Voorganger Marian Geurtsen

Ef. 4,1-6
Thema: Een in vrede

In de brief aan de Efeziërs wordt opgeroepen tot eenheid door de kracht van de vrede. Paulus (of een latere leerling van hem) beschrijft in krachtige zinnen hoe hij de wereld ziet, wat wij mensen met God van doen hebben. In de lezing voor deze startzondag worden we opgeroepen om in eenheid te leven, om elkaar te verdragen uit liefde. Wat roepen deze beelden bij ons op? Wat betekent het om in eenheid te leven? Hoe draag en verdraag je de ongemakkelijke kanten van een ander, en van jezelf? Hoe geef je dat concreet vorm?

Zondag 30 september 2018

Voorganger Jasja Nottelman
Matt 11,28-29
Thema: innerlijke vrede

Hoe sluit je als mens vrede met jezelf? Is er rust die alle onrust stilt? Dat is wat centraal staat in deze korte en krachtige lezing van vandaag. We horen de oude woorden waar we van tijd tot tijd als mens naar verlangen, als een bron in de woestijn. Er zijn wegen naar rust en innerlijke vrede. Er is een stemt die klinkt, ons roept en bemoedigt. Een plek waar we thuis mogen zijn. En paradoxaal komen we thuis bij onszelf als we de Ander in het centrum plaatsen, in plaats van onszelf: ‘onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in u’ zei de kerkvader Augustinus al.

Vrede als een verlangen van ons eigen hart, tegen ons rusteloze zoeken in, in de alle hoogte- en dieptepunten van ons leven, in de praktijk van alledag. Zoals frère Roger het omschrijft in zijn leefregel, de bronnen van Taizé: De vrede diep vanbinnen maakt het heel licht om opnieuw op weg te gaan, als tegenslag of ontmoediging op je schouders drukt. Dan ontluikt wat verwondering mooi maakt, dichterlijke ingeving, eenvoud van leven.

Cyclus 'De litanie van Maria' - 7 oktober t/m 28 oktober 2018

Inleiding
Maria, een Bijbelse vrouw die wij hebben leren kennen als de moeder van het kind Jezus, de moeder van God. Maria spreekt tot de verbeelding, als Bijbelse vrouw, als beeld in een kerk, als voorbeeld, als apostel. Of spreekt juist helemaal niet aan! Leidt zij af van het Vlees geworden Woord? Hoe dan ook, we “vinden” vaak iets van Maria.

Oktober is binnen de katholieke traditie een maand waar in het gebed van de rozenkrans bijzonder in de belangstelling staat. Een van de gebeden welke bij het rozenkrans bidden gebruikelijk is, is de Litanie van Maria. Officieel heet deze litanie de Litanie van Loreto.
Het is een gebed waarin God om ontferming wordt gevraagd en waarin Maria bij 51 namen gevraagd wordt om mee te bidden voor de intenties van de persoon(personen) die de rozenkrans bidden.

Deze 51 namen van Maria, deze titels, die deze, in principe gewone vrouw gegeven zijn, zijn een grote bron van en voor meditatie en bezinning. Op het eerste gezicht zijn het mooie, misschien wat overdreven of vergezochte titels uit een verleden waar stof op is gekomen.
Als we beter kijken zien we een rijkdom aan Oud en Nieuw Testamentische beelden, aan theologische interpretaties en handreikingen om te reflecteren op Jezus. Hoe gek dit ook kan klinken als we spreken over een naam gegeven aan de Bijbelse vrouw Maria…..
In de Oosterse Kerken zijn er vormen van gebeden te vinden waarin we betekenisvolle namen voor Maria vinden die iets willen vertellen over Christus. De meeste beroemde en geliefde is de Akathistos-hymne.

Teunis Hol en Johanneke Bosman hebben het ‘gigantische’ project op zich genomen om in beeld en woord deze litanie inzichtelijk en toegankelijk te maken.
51 mensen zijn vastgelegd als één van de titels voor Maria. Mannen en vrouwen, jongeren en senioren, mensen die Maria inspirerend vinden en mensen waar Maria geen rol speelt in de zoekende relatie met God. Bij iedere titel is gekeken naar de iconografische traditie van de christelijke kunst voor een attribuut of een houding welke bij de betreffende naam past. Dit attribuut, of de houding heeft een modern jasje gekregen. Traditie en heden komen elkaar tegen in de foto.

In oktober staat de cyclus voor de vieringen in het teken van de Litanie van Maria. Foto’s zullen in deze maand in de Janskerk te zien zijn. En de diepere, veelal christologische betekenis zal als een rode draad door de cyclus lopen. Dat de namen voor een vrouw waar we weinig over weten ons mogen uitdagen om zelf met de Bijbelse verhalen en de iconografische beelden aan de slag te gaan. Dat de soms gekke titels voor Maria ons mogen inspireren om op onze eigenwijze “Ja” te zeggen tegen het grootste gebod van de Eeuwige: de Liefde.

Bijlage: De Litanie van Loreto
(de cursieve gedeelten in acclamatie)

Heer, ontferm U over ons.
Christus, ontferm U over ons.
Heer, ontferm U over ons.
Christus, aanhoor ons.
Christus, verhoor ons.

God, hemelse Vader, ontferm U over ons.
God, Zoon, Verlosser van de wereld, ontferm U over ons.
God, heilige Geest, ontferm U over ons.
Heilige Drievuldigheid, één God, ontferm U over ons.
Heilige Maria, bid voor ons.
Heilige Moeder van God, bid voor ons.
Heilige Maagd der maagden, bid voor ons.

Moeder van Christus, bid voor ons.
Moeder van de Kerk, bid voor ons.
Moeder van de goddelijke Genade, bid voor ons.
Allerreinste Moeder, bid voor ons.
Moeder van barmhartigheid, bid voor ons.
Zeer kuise Moeder, bid voor ons.
Maagdelijke Moeder, bid voor ons.
Onbevlekte Moeder, bid voor ons.
Beminnelijke Moeder, bid voor ons.
Bewonderenswaardige Moeder, bid voor ons.
Moeder van goede raad, bid voor ons.
Moeder van de Schepper, bid voor ons.
Moeder van de Zaligmaker, bid voor ons.
Allervoorzichtigste Maagd, bid voor ons.
Eerwaardige Maagd, bid voor ons.
Lofwaardige Maagd, bid voor ons.
Machtige Maagd, bid voor ons.
Goedertieren Maagd, bid voor ons.
Getrouwe Maagd, bid voor ons.
Spiegel van gerechtigheid, bid voor ons.
Zetel van Wijsheid, bid voor ons.
Oorzaak van onze blijdschap, bid voor ons.
Geestelijk vat, bid voor ons.
Eerwaardig vat, bid voor ons.
Heerlijk vat van godsvrucht, bid voor ons.
Mystieke roos, bid voor ons.
Toren van David, bid voor ons.
Ivoren toren, bid voor ons.
Gouden huis, bid voor ons.
Ark van het verbond, bid voor ons.
Deur van de hemel, bid voor ons.
Morgenster, bid voor ons.
Heil van de zieken, bid voor ons.
Toevlucht van de zondaren, bid voor ons.
Troosteres van de bedroefden, bid voor ons.
Hulp van de christenen, bid voor ons.
Koningin van de engelen, bid voor ons.
Koningin van de aartsvaders, bid voor ons.
Koningin van de profeten, bid voor ons.
Koningin van de apostelen, bid voor ons.
Koningin van de martelaren, bid voor ons.
Koningin van de belijders, bid voor ons.
Koningin van de maagden, bid voor ons.
Koningin van alle heiligen, bid voor ons.
Koningin zonder erfsmet ontvangen, bid voor ons.
Koningin in de hemel opgenomen, bid voor ons.
Koningin van de heilige rozenkrans, bid voor ons.
Koningin van het gezin, bid voor ons.
Koningin van de vrede, bid voor ons.

Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, spaar ons Heer.
Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, verhoor ons Heer.
Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, ontferm U over ons.
Bid voor ons, Moeder van God, opdat wij de beloften van Christus waardig worden.

Zondag 7 oktober – mmv het Janskoor

Thema: Geroepen en beantwoord

Lezing: Lucas 1, 26-55
Voorganger: Johanneke Bosman

Titel suggesties vanuit de Litanie: Heilige Moeder van God; Moeder van de Schepper; Koningin van de profeten; Koningin van de apostelen
Een gewone vrouw maakt iets bijzonders mee. Een engel verschijnt uit het niets met een aankondiging die het leven van deze gewone vrouw compleet op haar kop zal zetten. Er wordt een beroep gedaan en er wordt geantwoord. “Laat mij geschieden naar Uw woord” zoals het in sommige wat oudere Bijbelvertalingen te lezen is. Hiermee geeft Maria haar fiat, er is aan haar een vraag gesteld en zij zei “ja”. Ze sprong in het diepe, in de handen van de Eeuwige wiens lof zij zingt, naar wie zij verwijst en op wie zij haar vertrouwen stelde.
Deze “roeping” van deze vrouw hebben we in het Oude Testament vaker gezien. Denk bijvoorbeeld aan Abraham, Mozes of Samuel. Zij werden geroepen en gaven hun antwoord. Zij gaven gehoor aan de roepstem van God. Deze “roep” is niet opgehouden bij de laatste bladzijde van de Bijbel. Deze roep klinkt voor ieder van ons, als een uitnodiging. Een uitnodiging om “Ja” te zeggen en in het diep te springen om op weg te gaan.

Zondag 14 oktober

Thema: Onder je hart bewaren

Lezing: Exodus 25,16 & 21-22; Matteüs 26, 26-28
Voorganger: Jasja Nottelman


Titel suggestie vanuit de Litanie: Ark van het Verbond; Gouden Huis; Heerlijk vat van Godsvrucht; Spiegel van Gerechtigheid; Moeder van de Zaligmaker

In het Oude Testament horen we hoe en waar de Israëlieten de Tien geboden in steen gebeiteld moest bewaren. Het was het tastbare en dierbare bewijs van het Verbond. In het Nieuwe Testament horen we hoe in Jezus het Nieuwe Verbond gestalte krijgt en hoe wij worden uitgenodigd dit in ons zelf te bewaren en te koesteren. Er zijn een aantal titels uit de Litanie van Loreto die uitnodigen juist over dit Verbond na te denken en dat gestalte te geven.

Zondag 21 oktober – mmv het Janskoor

Thema: “Doe maar wat Hij u zeggen zal”

Lezing: Johannes 2, 1-12
Voorganger: Trees van Montfoort

Titel suggestie vanuit de Litanie: Oorzaak van onze Blijdschap; Moeder van goede raad; Bewonderenswaardige Moeder

“Van je moeder moet je het hebben”….. “Moeders weten het beter!”….. wie heeft dit niet wel een van zijn/haar moeder gehoord? Wie heeft dit niet wel eens gedacht, verzucht of met een glimlach zich herinnerd. Ouders hebben de neiging je een zetje te geven “voor je eigen bestwil”, omdat ze in je geloven, van je houden, je het beste gunnen.
In het verhaal van de bruiloft van Kana komen we de moeder van Jezus tegen in misschien wel deze rol. Ze speelt in alle bescheidenheid een grootste rol in het leven van Jezus en daarmee zet zij ons op Zijn spoor. Dit verhaal draait niet om haar, maar ze geeft een “zetje om bestwil” zouden we kunnen zeggen. Aan Jezus en misschien ook aan ons door haar kind voor het voetlicht te brengen….

Zondag 28 oktober

Thema:  Gedragen en elkaar gegeven
Lezing: Johannes 19, 25-30
Voorganger: Marian Geurtsen

Titel suggestie vanuit de Litanie: Moeder van de Goddelijke Genade;  Moeder van Christus;  Zetel van Wijsheid; Moeder van de Kerk, Troosteres van de bedroefden; Koningin van de vrede

Het is een indringend beeld, een moeder onder een kruis waar haar kind op is gespijkerd. Op dat kruispunt van leven en dood, van twee stukken hout staat Maria naast haar zoon Jezus. Lang geleden droeg zij een beloftevol klein kindje. Nu, volgens de Schriften komen alle beloften samen. Er gebeurd heel in dit kleine stukje tekst. Afscheid van geliefden, zorg en omzien naar elkaar. Jezus die mensen aan elkaar koppelt om voor elkaar te zorgen om zo ook de Schriften en de belofte van een “Rijk op aarde van vrede” gestalte te geven. In de titels van vandaag worden we uitgedaagd om te kijken naar welk voorbeeld wij door de Bijbel krijgen aangereikt om dragers van vrede te worden. Om zorgdragers voor elkaar te zijn, om uitdragers van het voorbeeld van Christus te zijn.

Cyclus ‘Dood-gewoon? Over leven en sterven, 4 - 25 november 2018

Inleiding

De dood laat ons zien waar het werkelijk op aankomt. Wij kunnen niets meenemen, niet ons succes, niet ons bezit, niet de mensen van wie wij houden. Wij kunnen alleen maar onze lege handen uit-strekken en ons laten vallen in liefdevolle armen. (Anselm Grün)

In november worden de dagen korter, het licht verdwijnt. Donkerte en leegte kunnen ons overvallen.
In de christelijke traditie is de maand november ook een periode van stilstaan bij de dood, bij de wetenschap dat wij allemaal sterfelijke mensen zijn. Hoe leven wij ons leven in het besef van onze vergankelijkheid?
Een spannend onderwerp, omdat het raakt aan verlieservaringen waaraan niemand – vroeger of later in zijn leven – ontkomt. Kwetsbaar ook, omdat sterven een wirwar aan gevoelens en emoties oproept: van verdriet en boosheid, van eenzaamheid en dankbaarheid, van verlangen en leegte. 
Hoe be-leven we dat, ook met elkaar als geloofsgemeenschap? Welk licht laat de Eeuwige op onze omgang met de dood en het leven schijnen? Wat zegt de Bijbel over rouw en verlies, over vergankelijkheid, over leven in het licht van de dood, over leven na de dood?

De vier vieringen in november over dit thema zijn onderdeel van een groter project: Doodgewoon, naar het (kinder)boek van Bette Westera, oud-lid van het Janskoor. In dit prachtig vormgegeven boek staan gedichten over verlies, rouw en dood. Iedere week zal er een illustratie getoond worden en een lied uit het boek klinken. Ook kinderen zijn van harte uitgenodigd. Waarschijnlijk zal er in de viering van 18 november speciaal aandacht aan kinderen worden gegeven.
Een aantal van de gedichten uit Doodgewoon zijn speciaal voor het Janskoor op muziek gezet door Diederik van Essel, de man van Bette.

Naast de vieringen zullen er in de maand november nog een aantal activiteiten zijn rond dit thema:
een avond zijn met Dans!kerk over dood en leven
een lezing van Bette en Christa Anbeek (remonstrants hoogleraar, bekend van o.a. de boeken ‘Overlevingskunst’ en ‘Berg van de ziel’)
een filmavond, film Departures
een gespreksavond voor ouders van kinderen in de basisschoolleeftijd
een kerk-op-schootviering.
Voor data van de doordeweekse activiteiten: zie het najaarsprogramma van de EUG.

Zondag 4 november 2018
‘Rouw en gemis’ – viering van Allerzielen
Voorganger Elise Rommens-Woertman, m.m.v. het Janskoor
Job 2:11-13 en Johannes 11:6-44

Twee verhalen vandaag over gemis en rouw, over verlies en verdriet.
Job is alles kwijtgeraakt. Hij weet niet waar hij het zoeken moet in zijn verdriet. De vrienden van Job komen bij hem zitten, zeven dagen lang, zwijgend, in alle rust en stilte. Later zullen ze tevergeefs zoeken naar verklaringen voor zijn lijden, proberen op hem in te praten. Nu zijn ze aanwezig, bij hem.

Uit het Johannesevangelie horen we het verhaal over Lazarus, die dood was en tot leven gewekt wordt. Een intrigerend, lastig verhaal. Hoe raakt dit aan onze eigen ervaringen van rouw en gemis? Opmerkelijk is de reactie van Jezus: Hij is tot tranen toe bewogen, diep geroerd. Hoe gaan wij om met verdriet en met verlies? In deze Allerzielenviering zullen we ook de mensen gedenken die ons zijn voorgegaan in de dood.

Zondag 11 november 2018
‘Vergankelijkheid’
Voorganger Jasja Nottelman
Psalm 103

We leven in een tijd waarin zelfstandigheid en vrijheid hoog in het vaandel staan. Onafhankelijkheid en autonomie zijn de sleutelwoorden.
Maar klopt dat wel? In hoeverre hebben we ons leven zelf in de hand? Waar is de grip op het leven als je ziek wordt, te maken krijgt met verlies, depressie, rouw?

In het hart van Psalm 103 wordt het leven van de mens vergeleken met een bloem die maar heel even bloeit. Nu staat ze te pronken op het veld, even later komt er een windvlaag, en is de bloem verdwenen. De plaats waar ze stond is zelfs niet meer te vinden! Een beeld voor het broze, kwetsbare bestaan van de mens. We sterven, en we weten niet wanneer.

In de rest van de psalm worden de liefde, trouw en vergeving van God breed bezongen.
De psalm begint en eindigt met een lofprijzing: Loof de Heer, mijn ziel!
Is dat misschien wat ons te doen staat? Danken, loven, zingen…?

Laat ons maar van liefde zingen,
laat ons maar de dood weerstaan,
laat ons maar elkaar omringen
met de moed om door te gaan.
Hein Stufkens

Zondag 18 november 2018
‘Het leven vieren’
Voorganger Seintje Bos, m.m.v. het Janskoor
Prediker 9:7-10 en Lucas 15:11-32

Prediker doet een oproep om zoveel mogelijk te genieten in het leven, juist omdat het maar zo kort is.
In het verhaal van de Verloren Zoon viert de vader de terugkeer van zijn zoon ‘die dood was en weer levend geworden is’. Met uitgestrekte armen staat hij klaar om zijn zoon te ontvangen, zijn leven te delen met hem.
Hoe leven wij ons leven ten volle in de wetenschap dat we sterfelijke mensen zijn? Durven we het aan om het leven echt te vieren, te midden van alle kwetsbaarheid?

Zondag 25 november 2018
‘Van U is de toekomst’
Voorganger Jasja Nottelman
Openbaring 21:1-6

Is er leven na de dood? Zo ja, hoe ziet dat er dan uit?
De Bijbel zegt er weinig over. Die gaat vooral over het leven vóór de dood, daar gaat het om. Blijkbaar is het niet de bedoeling dat we ons blindstaren op een hiernamaals.
Maar dan, in het allerlaatste bijbelboek, helemaal aan het eind, wordt er een toekomstvisioen geschetst. Het visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Een wereld waarin geen pijn, is, geen verdriet, geen rouw. ‘God zal alle tranen van de ogen afwissen’.
Is het dan ‘Stil maar wacht maar, alles wordt nieuw’? Of kan er nu al gebouwd worden aan die toekomst?

De Openbaring van Johannes is een geheimzinnig en mystiek boek, vol beeldtaal en symboliek. De schrijver wil duidelijk maken dat de werkelijke macht over de wereld in handen van God en Christus zal blijven. We zijn in goede handen. In leven en in dood.