Waar gaat het zondag over?

Cyclus 'De litanie van Maria' - 7 oktober t/m 28 oktober 2018

Inleiding
Maria, een Bijbelse vrouw die wij hebben leren kennen als de moeder van het kind Jezus, de moeder van God. Maria spreekt tot de verbeelding, als Bijbelse vrouw, als beeld in een kerk, als voorbeeld, als apostel. Of spreekt juist helemaal niet aan! Leidt zij af van het Vlees geworden Woord? Hoe dan ook, we “vinden” vaak iets van Maria.

Oktober is binnen de katholieke traditie een maand waar in het gebed van de rozenkrans bijzonder in de belangstelling staat. Een van de gebeden welke bij het rozenkrans bidden gebruikelijk is, is de Litanie van Maria. Officieel heet deze litanie de Litanie van Loreto.
Het is een gebed waarin God om ontferming wordt gevraagd en waarin Maria bij 51 namen gevraagd wordt om mee te bidden voor de intenties van de persoon(personen) die de rozenkrans bidden.

Deze 51 namen van Maria, deze titels, die deze, in principe gewone vrouw gegeven zijn, zijn een grote bron van en voor meditatie en bezinning. Op het eerste gezicht zijn het mooie, misschien wat overdreven of vergezochte titels uit een verleden waar stof op is gekomen.
Als we beter kijken zien we een rijkdom aan Oud en Nieuw Testamentische beelden, aan theologische interpretaties en handreikingen om te reflecteren op Jezus. Hoe gek dit ook kan klinken als we spreken over een naam gegeven aan de Bijbelse vrouw Maria…..
In de Oosterse Kerken zijn er vormen van gebeden te vinden waarin we betekenisvolle namen voor Maria vinden die iets willen vertellen over Christus. De meeste beroemde en geliefde is de Akathistos-hymne.

Teunis Hol en Johanneke Bosman hebben het ‘gigantische’ project op zich genomen om in beeld en woord deze litanie inzichtelijk en toegankelijk te maken.
51 mensen zijn vastgelegd als één van de titels voor Maria. Mannen en vrouwen, jongeren en senioren, mensen die Maria inspirerend vinden en mensen waar Maria geen rol speelt in de zoekende relatie met God. Bij iedere titel is gekeken naar de iconografische traditie van de christelijke kunst voor een attribuut of een houding welke bij de betreffende naam past. Dit attribuut, of de houding heeft een modern jasje gekregen. Traditie en heden komen elkaar tegen in de foto.

In oktober staat de cyclus voor de vieringen in het teken van de Litanie van Maria. Foto’s zullen in deze maand in de Janskerk te zien zijn. En de diepere, veelal christologische betekenis zal als een rode draad door de cyclus lopen. Dat de namen voor een vrouw waar we weinig over weten ons mogen uitdagen om zelf met de Bijbelse verhalen en de iconografische beelden aan de slag te gaan. Dat de soms gekke titels voor Maria ons mogen inspireren om op onze eigenwijze “Ja” te zeggen tegen het grootste gebod van de Eeuwige: de Liefde.

Bijlage: De Litanie van Loreto
(de cursieve gedeelten in acclamatie)

Heer, ontferm U over ons.
Christus, ontferm U over ons.
Heer, ontferm U over ons.
Christus, aanhoor ons.
Christus, verhoor ons.

God, hemelse Vader, ontferm U over ons.
God, Zoon, Verlosser van de wereld, ontferm U over ons.
God, heilige Geest, ontferm U over ons.
Heilige Drievuldigheid, één God, ontferm U over ons.
Heilige Maria, bid voor ons.
Heilige Moeder van God, bid voor ons.
Heilige Maagd der maagden, bid voor ons.

Moeder van Christus, bid voor ons.
Moeder van de Kerk, bid voor ons.
Moeder van de goddelijke Genade, bid voor ons.
Allerreinste Moeder, bid voor ons.
Moeder van barmhartigheid, bid voor ons.
Zeer kuise Moeder, bid voor ons.
Maagdelijke Moeder, bid voor ons.
Onbevlekte Moeder, bid voor ons.
Beminnelijke Moeder, bid voor ons.
Bewonderenswaardige Moeder, bid voor ons.
Moeder van goede raad, bid voor ons.
Moeder van de Schepper, bid voor ons.
Moeder van de Zaligmaker, bid voor ons.
Allervoorzichtigste Maagd, bid voor ons.
Eerwaardige Maagd, bid voor ons.
Lofwaardige Maagd, bid voor ons.
Machtige Maagd, bid voor ons.
Goedertieren Maagd, bid voor ons.
Getrouwe Maagd, bid voor ons.
Spiegel van gerechtigheid, bid voor ons.
Zetel van Wijsheid, bid voor ons.
Oorzaak van onze blijdschap, bid voor ons.
Geestelijk vat, bid voor ons.
Eerwaardig vat, bid voor ons.
Heerlijk vat van godsvrucht, bid voor ons.
Mystieke roos, bid voor ons.
Toren van David, bid voor ons.
Ivoren toren, bid voor ons.
Gouden huis, bid voor ons.
Ark van het verbond, bid voor ons.
Deur van de hemel, bid voor ons.
Morgenster, bid voor ons.
Heil van de zieken, bid voor ons.
Toevlucht van de zondaren, bid voor ons.
Troosteres van de bedroefden, bid voor ons.
Hulp van de christenen, bid voor ons.
Koningin van de engelen, bid voor ons.
Koningin van de aartsvaders, bid voor ons.
Koningin van de profeten, bid voor ons.
Koningin van de apostelen, bid voor ons.
Koningin van de martelaren, bid voor ons.
Koningin van de belijders, bid voor ons.
Koningin van de maagden, bid voor ons.
Koningin van alle heiligen, bid voor ons.
Koningin zonder erfsmet ontvangen, bid voor ons.
Koningin in de hemel opgenomen, bid voor ons.
Koningin van de heilige rozenkrans, bid voor ons.
Koningin van het gezin, bid voor ons.
Koningin van de vrede, bid voor ons.

Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, spaar ons Heer.
Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, verhoor ons Heer.
Lam Gods, dat de zonden van de wereld wegneemt, ontferm U over ons.
Bid voor ons, Moeder van God, opdat wij de beloften van Christus waardig worden.

Zondag 7 oktober – mmv het Janskoor

Thema: Geroepen en beantwoord

Lezing: Lucas 1, 26-55
Voorganger: Johanneke Bosman

Titel suggesties vanuit de Litanie: Heilige Moeder van God; Moeder van de Schepper; Koningin van de profeten; Koningin van de apostelen
Een gewone vrouw maakt iets bijzonders mee. Een engel verschijnt uit het niets met een aankondiging die het leven van deze gewone vrouw compleet op haar kop zal zetten. Er wordt een beroep gedaan en er wordt geantwoord. “Laat mij geschieden naar Uw woord” zoals het in sommige wat oudere Bijbelvertalingen te lezen is. Hiermee geeft Maria haar fiat, er is aan haar een vraag gesteld en zij zei “ja”. Ze sprong in het diepe, in de handen van de Eeuwige wiens lof zij zingt, naar wie zij verwijst en op wie zij haar vertrouwen stelde.
Deze “roeping” van deze vrouw hebben we in het Oude Testament vaker gezien. Denk bijvoorbeeld aan Abraham, Mozes of Samuel. Zij werden geroepen en gaven hun antwoord. Zij gaven gehoor aan de roepstem van God. Deze “roep” is niet opgehouden bij de laatste bladzijde van de Bijbel. Deze roep klinkt voor ieder van ons, als een uitnodiging. Een uitnodiging om “Ja” te zeggen en in het diep te springen om op weg te gaan.

Zondag 14 oktober

Thema: Onder je hart bewaren

Lezing: Exodus 25,16 & 21-22; Matteüs 26, 26-28
Voorganger: Jasja Nottelman


Titel suggestie vanuit de Litanie: Ark van het Verbond; Gouden Huis; Heerlijk vat van Godsvrucht; Spiegel van Gerechtigheid; Moeder van de Zaligmaker

In het Oude Testament horen we hoe en waar de Israëlieten de Tien geboden in steen gebeiteld moest bewaren. Het was het tastbare en dierbare bewijs van het Verbond. In het Nieuwe Testament horen we hoe in Jezus het Nieuwe Verbond gestalte krijgt en hoe wij worden uitgenodigd dit in ons zelf te bewaren en te koesteren. Er zijn een aantal titels uit de Litanie van Loreto die uitnodigen juist over dit Verbond na te denken en dat gestalte te geven.

Zondag 21 oktober – mmv het Janskoor

Thema: “Doe maar wat Hij u zeggen zal”

Lezing: Johannes 2, 1-12
Voorganger: Trees van Montfoort

Titel suggestie vanuit de Litanie: Oorzaak van onze Blijdschap; Moeder van goede raad; Bewonderenswaardige Moeder

“Van je moeder moet je het hebben”….. “Moeders weten het beter!”….. wie heeft dit niet wel een van zijn/haar moeder gehoord? Wie heeft dit niet wel eens gedacht, verzucht of met een glimlach zich herinnerd. Ouders hebben de neiging je een zetje te geven “voor je eigen bestwil”, omdat ze in je geloven, van je houden, je het beste gunnen.
In het verhaal van de bruiloft van Kana komen we de moeder van Jezus tegen in misschien wel deze rol. Ze speelt in alle bescheidenheid een grootste rol in het leven van Jezus en daarmee zet zij ons op Zijn spoor. Dit verhaal draait niet om haar, maar ze geeft een “zetje om bestwil” zouden we kunnen zeggen. Aan Jezus en misschien ook aan ons door haar kind voor het voetlicht te brengen….

Zondag 28 oktober

Thema:  Gedragen en elkaar gegeven
Lezing: Johannes 19, 25-30
Voorganger: Marian Geurtsen

Titel suggestie vanuit de Litanie: Moeder van de Goddelijke Genade;  Moeder van Christus;  Zetel van Wijsheid; Moeder van de Kerk, Troosteres van de bedroefden; Koningin van de vrede

Het is een indringend beeld, een moeder onder een kruis waar haar kind op is gespijkerd. Op dat kruispunt van leven en dood, van twee stukken hout staat Maria naast haar zoon Jezus. Lang geleden droeg zij een beloftevol klein kindje. Nu, volgens de Schriften komen alle beloften samen. Er gebeurd heel in dit kleine stukje tekst. Afscheid van geliefden, zorg en omzien naar elkaar. Jezus die mensen aan elkaar koppelt om voor elkaar te zorgen om zo ook de Schriften en de belofte van een “Rijk op aarde van vrede” gestalte te geven. In de titels van vandaag worden we uitgedaagd om te kijken naar welk voorbeeld wij door de Bijbel krijgen aangereikt om dragers van vrede te worden. Om zorgdragers voor elkaar te zijn, om uitdragers van het voorbeeld van Christus te zijn.

Cyclus ‘Dood-gewoon? Over leven en sterven, 4 - 25 november 2018

Inleiding

De dood laat ons zien waar het werkelijk op aankomt. Wij kunnen niets meenemen, niet ons succes, niet ons bezit, niet de mensen van wie wij houden. Wij kunnen alleen maar onze lege handen uit-strekken en ons laten vallen in liefdevolle armen. (Anselm Grün)

In november worden de dagen korter, het licht verdwijnt. Donkerte en leegte kunnen ons overvallen.
In de christelijke traditie is de maand november ook een periode van stilstaan bij de dood, bij de wetenschap dat wij allemaal sterfelijke mensen zijn. Hoe leven wij ons leven in het besef van onze vergankelijkheid?
Een spannend onderwerp, omdat het raakt aan verlieservaringen waaraan niemand – vroeger of later in zijn leven – ontkomt. Kwetsbaar ook, omdat sterven een wirwar aan gevoelens en emoties oproept: van verdriet en boosheid, van eenzaamheid en dankbaarheid, van verlangen en leegte. 
Hoe be-leven we dat, ook met elkaar als geloofsgemeenschap? Welk licht laat de Eeuwige op onze omgang met de dood en het leven schijnen? Wat zegt de Bijbel over rouw en verlies, over vergankelijkheid, over leven in het licht van de dood, over leven na de dood?

De vier vieringen in november over dit thema zijn onderdeel van een groter project: Doodgewoon, naar het (kinder)boek van Bette Westera, oud-lid van het Janskoor. In dit prachtig vormgegeven boek staan gedichten over verlies, rouw en dood. Iedere week zal er een illustratie getoond worden en een lied uit het boek klinken. Ook kinderen zijn van harte uitgenodigd. Waarschijnlijk zal er in de viering van 18 november speciaal aandacht aan kinderen worden gegeven.
Een aantal van de gedichten uit Doodgewoon zijn speciaal voor het Janskoor op muziek gezet door Diederik van Essel, de man van Bette.

Naast de vieringen zullen er in de maand november nog een aantal activiteiten zijn rond dit thema:
een avond zijn met Dans!kerk over dood en leven
een lezing van Bette en Christa Anbeek (remonstrants hoogleraar, bekend van o.a. de boeken ‘Overlevingskunst’ en ‘Berg van de ziel’)
een filmavond, film Departures
een gespreksavond voor ouders van kinderen in de basisschoolleeftijd
een kerk-op-schootviering.
Voor data van de doordeweekse activiteiten: zie het najaarsprogramma van de EUG.

Zondag 4 november 2018
‘Rouw en gemis’ – viering van Allerzielen
Voorganger Elise Rommens-Woertman, m.m.v. het Janskoor
Job 2:11-13 en Johannes 11:6-44

Twee verhalen vandaag over gemis en rouw, over verlies en verdriet.
Job is alles kwijtgeraakt. Hij weet niet waar hij het zoeken moet in zijn verdriet. De vrienden van Job komen bij hem zitten, zeven dagen lang, zwijgend, in alle rust en stilte. Later zullen ze tevergeefs zoeken naar verklaringen voor zijn lijden, proberen op hem in te praten. Nu zijn ze aanwezig, bij hem.

Uit het Johannesevangelie horen we het verhaal over Lazarus, die dood was en tot leven gewekt wordt. Een intrigerend, lastig verhaal. Hoe raakt dit aan onze eigen ervaringen van rouw en gemis? Opmerkelijk is de reactie van Jezus: Hij is tot tranen toe bewogen, diep geroerd. Hoe gaan wij om met verdriet en met verlies? In deze Allerzielenviering zullen we ook de mensen gedenken die ons zijn voorgegaan in de dood.

Zondag 11 november 2018
‘Vergankelijkheid’
Voorganger Jasja Nottelman
Psalm 103

We leven in een tijd waarin zelfstandigheid en vrijheid hoog in het vaandel staan. Onafhankelijkheid en autonomie zijn de sleutelwoorden.
Maar klopt dat wel? In hoeverre hebben we ons leven zelf in de hand? Waar is de grip op het leven als je ziek wordt, te maken krijgt met verlies, depressie, rouw?

In het hart van Psalm 103 wordt het leven van de mens vergeleken met een bloem die maar heel even bloeit. Nu staat ze te pronken op het veld, even later komt er een windvlaag, en is de bloem verdwenen. De plaats waar ze stond is zelfs niet meer te vinden! Een beeld voor het broze, kwetsbare bestaan van de mens. We sterven, en we weten niet wanneer.

In de rest van de psalm worden de liefde, trouw en vergeving van God breed bezongen.
De psalm begint en eindigt met een lofprijzing: Loof de Heer, mijn ziel!
Is dat misschien wat ons te doen staat? Danken, loven, zingen…?

Laat ons maar van liefde zingen,
laat ons maar de dood weerstaan,
laat ons maar elkaar omringen
met de moed om door te gaan.
Hein Stufkens

Zondag 18 november 2018
‘Het leven vieren’
Voorganger Seintje Bos, m.m.v. het Janskoor
Prediker 9:7-10 en Lucas 15:11-32

Prediker doet een oproep om zoveel mogelijk te genieten in het leven, juist omdat het maar zo kort is.
In het verhaal van de Verloren Zoon viert de vader de terugkeer van zijn zoon ‘die dood was en weer levend geworden is’. Met uitgestrekte armen staat hij klaar om zijn zoon te ontvangen, zijn leven te delen met hem.
Hoe leven wij ons leven ten volle in de wetenschap dat we sterfelijke mensen zijn? Durven we het aan om het leven echt te vieren, te midden van alle kwetsbaarheid?

Zondag 25 november 2018
‘Van U is de toekomst’
Voorganger Jasja Nottelman
Openbaring 21:1-6

Is er leven na de dood? Zo ja, hoe ziet dat er dan uit?
De Bijbel zegt er weinig over. Die gaat vooral over het leven vóór de dood, daar gaat het om. Blijkbaar is het niet de bedoeling dat we ons blindstaren op een hiernamaals.
Maar dan, in het allerlaatste bijbelboek, helemaal aan het eind, wordt er een toekomstvisioen geschetst. Het visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Een wereld waarin geen pijn, is, geen verdriet, geen rouw. ‘God zal alle tranen van de ogen afwissen’.
Is het dan ‘Stil maar wacht maar, alles wordt nieuw’? Of kan er nu al gebouwd worden aan die toekomst?

De Openbaring van Johannes is een geheimzinnig en mystiek boek, vol beeldtaal en symboliek. De schrijver wil duidelijk maken dat de werkelijke macht over de wereld in handen van God en Christus zal blijven. We zijn in goede handen. In leven en in dood.

Cyclus 'Nacht van droom en van verlangen' Met de psalmen op weg naar kerst - 2 december t/m 6 januari 2019
Inleiding
In de donkerste tijd van het jaar verlangen we naar licht, naar warmte, naar geborgenheid. De psalmen vertolken dat verlangen, ze geven stem aan de hoop tegen wanhoop in. Ze zijn uit het leven gegrepen, met alle ervaringen en emoties die daarbij horen. Daarom willen we in de komende advent- en kersttijd stilstaan bij een aantal psalmen, die samen te voegen zijn rond het thema van ‘verwachten’. Durven we het aan om ons hart en onze handen te openen, om stil te staan waar wij ten diepste naar verlangen? Om het donker te zien en te zoeken naar kieren morgenlicht? De cyclus nodigt uit om de psalmteksten niet alleen te lezen, maar ook (samen) te bidden en te zingen in de vele verschillende composities.
 We voegen ons daarbij in die bonte verzameling van mensen die de eeuwen door dezelfde woorden hebben gebeden en gezongen, opdat het duister wijken zal voor het volle Licht.
Zondag 2 december - 1e advent m.m.v. Janskoor
Voorganger Harry Pals

Psalm 25: Naar U gaat mijn verlangen…

In psalm 25 staat het verlangen naar God centraal, want de Eeuwige is goed. Liefde en trouw zijn de weg van de Heer. Dat vormt een scherp contrast met het hart dat vol van angst is, alleen en ellendig. God wordt gevraagd zich tot ons te keren, ons genadig te zijn, ons te bevrijden. Twee manieren van onderweg zijn op de weg van ons leven wordt ons geschetst: Enerzijds een weg vol angst en eenzaamheid, afgekeerd van de ander. Anderzijds een weg van liefde en vertrouwen, in verbondenheid met de Eeuwige en elkaar.

Zondag 9 december 2e advent
Voorganger Joop Smit osa

Psalm 42: Zoals een hert smacht naar levend water…

Op deze tweede adventszondag klinken de voor velen vertrouwde woorden van psalm 42: “zoals een hert smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar u, O God.” De dichter laat ons indringend kennismaken met mijn ziel, die bedroefd en onrustig is. Hij zoekt naar verbinding, naar het zien van Gods gelaat. De Eeuwige heeft zich laten kennen als iemand die ons ziet en redt. In het tweede deel wordt duidelijk waarom er redding nodig is: hij wordt door de vijand geplaagd, is gehuld in het zwart, die vraagt waar zijn God nu is. Herkennen wij dit hunkeren naar een God die ons ziet en redt?

Zondag 16 december 3e advent

Voorganger Johanneke Bosman


Psalm 63: Uw hand zal mij vast blijven houden

Psalm 63 wordt toegeschreven aan David, toen hij in de woestijn van Juda was. Ook in deze psalm klinken woorden van hoop en verlangen door: Naar overvloed, naar een hand die ons vasthoudt en draagt, naar liefde. Dat staat in schril contrast met de harde woorden voor hen, die hem naar het leven staan.

Zondag 23 december 4e advent

Voorganger Elise Rommens-Woertman

Psalm 130: Ik roep uit de diepten tot U…


In de donkerste dagen voor kerst roepen wij uit de diepte tot God, met de woorden van psalm 130. We hopen op kieren morgenlicht, zien uit als wachters naar de morgen. Waar zien wij naar uit? Durven we het uit te houden in het donker? Waar hopen we op voor en in onze wereld? Wat brengt ons bevrijding?

24 december Kerstavond m.m.v. het Janskoor

Voorganger Jasja Nottelman

Psalm 27 en Lukas 2,1-20: Hij laat mij schuilen onder zijn dak

In deze kerstnacht horen we de aloude woorden uit het Lukasevangelie. Het zoeken naar onderdak van Maria en Jozef, die telkens weggestuurd worden als ze aankloppen voor onderdak. Jezus die geboren wordt in een stal, Gods woonplaats onder de mensen is de voederbak in een stal met dieren. Haast onopvallend deelt de Eeuwige onze broze bestaan. Over die unieke band zingt psalm 27: “Hij laat mij schuilen onder zijn dak op de dag van het kwaad, hij verbergt mij veilig in zijn tent, hij tilt mij hoog op een rots.” Waar vindt onze kwetsbaarheid een veilig thuis? Wie mag er schuilen in ons huis?

25 december 1e kerstdag m.m.v. het Janskoor

Voorganger Johanneke Bosman


Psalm 98 en Johannes 1,1-18: Zingt voor God een nieuw lied.

Op eerste Kerstdag horen we de jubelspsalm 98. Voor God zingen wij een nieuw lied, over zijn liefde en trouw. Een al beweging en dynamiek ontstaat er als God onder ons komt wonen: dan zullen er recht en rechtvaardigheid heersen. Dan ontstaat er vrede en ruimte in overvloed. Dan zullen we met elkaar verbonden zijn tot de uitersten van de aarde. Met de klassieke lezing uit Johannes 1, over het Woord dat vleesgeworden is. Het woord dat bron van leven en licht is, God zelf. Welke beelden over God roept deze tekst bij ons op? Durven we erop te vertrouwen dat in de barensweeën van de tijd onuitwisbaar verlossing groeit? Ons over te geven aan het zingen van Gods liefde en trouw?

Zondag 30 december

Voorganger Thea Peereboom

Psalm 84: Zalig de mens die op U vertrouwt

Op deze zondag onder het octaaf van Kerst horen we het verlangen in de woorden van psalm 84. Tot driemaal toe klinkt er een zaligspreking: “Zalig wie wonen in Uw huis, zalig wie bij U hun toevlucht zoeken, met in hun hart de wegen naar u. Zalig de mens die op U vertrouwt.” Steeds opnieuw worden wij opgeroepen om ons te richten op de Stem van God, om daarop te vertrouwen. Het kerstverhaal krijgt handen en voeten, wil wonen in ons hart, om zo wegen naar de Bron van alle leven te worden. God is in ons midden, en vraagt om vertrouwen van onze kant.

Zondag 6 januari 2019 Epifanie

Voorganger Johanneke Bosman


Psalm 57 en Matteus 2,1-12: Hemelhoog is uw liefde, tot aan de wolken reikt uw trouw.

Op deze laatste zondag van de kersttijd vieren we de komst van de drie wijzen bij de stal. Wijze mannen uit verschillende windstreken brengen het kind in de stal hun eer. Als eerste mensen van buiten (na de herders en de engelen) herkennen zij wie Jezus is, het heldere licht van de ster wijst hen de weg. Op die weg, krijgen zij al direct te maken met weerstand, in de vorm van koning Herodes. Hij kan het licht niet verdragen. In psalm 57 klinkt de roep om veiligheid, dat ons leven geborgen mag zijn. Hemelhoog is uw liefde, tot aan de wolken reikt uw trouw. Welk licht wijst ons de weg?